Schaakmeester met een missie: Jan Sijbesma leert al ruim vijftig jaar kinderen denken
SportCapelle - Voor de 76-jarige Jan Sijbesma uit Capelle is schaken veel meer dan een spel. Het is een passie die hem al zestig jaar bezighoudt en die hij met groot enthousiasme doorgeeft aan nieuwe generaties.
Al heel lang spreken de 64 velden van het schaakbord tot de verbeelding. Waar het spel precies is ontstaan, daarover verschillen historici van mening. India wordt vaak genoemd als bakermat van het schaken. Opmerkelijk is dat de basis van het spel door de eeuwen heen nauwelijks is veranderd. Nog altijd draait schaken om strategie, concentratie, vooruitdenken en het vermogen om onder druk de juiste beslissing te nemen.
“Jongeren zouden moeten gaan schaken” zegt Sijbesma over de sport. “Het is goed voor je hersenen, het sociale aspect is belangrijk en het is een uitdaging met enorm veel mogelijkheden.”
Ik heb als kind nooit schaakles gehad; ik leerde het van een vriendje
Laatbloeier in schaaksport
Sijbesma werd geboren in Friesland en woonde daar tot zijn negende. Toen zijn vader vanwege lichamelijke klachten niet langer in het boerenbedrijf kon werken, verhuisde het gezin naar de regio Rotterdam. Daar kwam Jan als 16-jarige voor het eerst in aanraking met schaken. “Dat is eigenlijk vrij laat” vertelt hij. “Ik heb als kind nooit schaakles gehad. Ik leerde het van een vriendje.”
Stoppen met lesgeven is geen optie
Naast zijn liefde voor schaken stond ook het onderwijs centraal. Sijbesma gaf veertig jaar les in het basisonderwijs, eerst in Vlaardingen en later op De Bongerd in Capelle, tegenwoordig bekend als De Klimop. Veertien jaar geleden ging hij met vervroegd pensioen, maar stoppen met lesgeven was geen optie.
“In mijn vrije tijd gaf ik altijd al schaakles aan kinderen. Na mijn pensioen kreeg ik daar alleen maar meer tijd voor.”
Schaakbord uit ieder land
Dat is duidelijk zichtbaar in zijn woning. In huis heeft hij een speciale schaakkamer ingericht met meerdere schaakborden. Overal zijn herinneringen aan zijn favoriete spel terug te vinden. Tijdens buitenlandse reizen probeert hij steevast een schaakbord uit het betreffende land mee naar huis te nemen. Inmiddels heeft hij een indrukwekkende verzameling opgebouwd.
Kinderen uit de hele regio weten hem te vinden. Sommigen krijgen thuis les, terwijl hun ouders vanaf de bank meekijken. Anderen ontmoeten hem op school. Nog altijd verzorgt hij schaaklessen op De Klimop, waar hij gebruikmaakt van de mediatheek en het digibord om zijn leerlingen verder te helpen.
Stappenmethode
Hij werkt volgens de bekende Stappenmethode, een lesmethode die kinderen stap voor stap kennis laat maken met de steeds complexere aspecten van het spel. Zijn leerlingen zijn tussen de vijf en veertien jaar oud. Daarna stromen zij door naar verenigingen voor volwassenen.
Opvallend is dat veel kinderen met een Chinese achtergrond bij hem lessen volgen. “Chinese ouders vinden het vaak belangrijk dat hun kinderen leren schaken. Het is ook goed voor de ontwikkeling van je hersenen. Je traint voortdurend je denkvermogen.”
Je geeft kinderen iets mee voor hun hele leven
Koninklijke onderscheiding
Toch staat voor Sijbesma één ding altijd voorop: plezier. “Ik ben ooit begonnen om zoveel mogelijk kinderen kennis te laten maken met schaken. Het is een uitdaging en je geeft ze iets mee voor hun hele leven.” Voor zijn inzet voor het basisonderwijs en het schoolschaken ontving hij in 2013 een koninklijke onderscheiding. Een erkenning waar hij nog altijd trots op is.
Na ruim vijftig jaar schaakles geven ontmoet hij inmiddels opa’s en oma’s die vroeger zelf bij hem les kregen en nu met hun kleinkinderen terugkomen. “Dat blijft bijzonder. Daar doe je het eigenlijk voor.”
Aan stoppen denkt hij voorlopig niet. Daarvoor vindt hij het lesgeven én het schaken nog veel te leuk.
En met een nieuwe generatie talentvolle grootmeesters die zich aandient, maakt hij zich ook over de toekomst van zijn geliefde sport geen zorgen.
Johan Sepers