Onderzoek naar belangrijke bewoners van Rivium: ‘Ze eten de muggen uit je tuin’

Capelle - Rivium ondergaat over enkele jaren een flinke transformatie: van kantorencomplex tot woon-werkwijk. Momenteel wordt onderzoek gedaan - in Rivium en omliggende wijken - naar erg belangrijke bewoners van het gebied: vleermuizen. Onderzoekers kijken hoe de populaties er voor staan en voorzien de gemeente van advies over hoe de ‘huisvesting’ er in de toekomst uit moet komen te zien.

Een groepje mensen, gehesen in fel oranje hesjes, verzamelt zich deze avond in het Rivium. Ze hebben een vouwfiets bij zich. Het is vlak voor zonsondergang.

De fietsers in hun opvallende kleding blijken veldwerkers van RSK Group, een milieu- en cultuurtechnisch bureau dat ecologisch onderzoek uitvoert. In dit geval vooral naar vleermuizen. Hiervoor hebben zij diverse apparaten bij zich, laat een van de veldwerkers zien. “Een batlogger en een bat-detector, die met een microfoon de ultrasone geluiden van vleermuizen ‘vertaalt’ naar je telefoon”. Een app verlaagt de frequentie, zodat je de geluiden kunt horen.”

Vijf soorten

Het onderzoek loopt sinds april en wordt gedaan in Rivium, Capelle-West, ‘s-Gravenland, Kralingseveer en Fascinatio. Volgens Mees Krabben, projectleider namens RSK, wordt onderzoek gedaan naar vijf soorten en hun (eventuele) aanwezigheid in het gebied. “De gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, kleine dwergvleermuis, laatvlieger en de meervleermuis. Allemaal hebben ze hun eigen kenmerken. De gewone dwergvleermuis is de meest voorkomende vleermuis van Nederland. De kleine dwergvleermuis kom je niet snel tegen, die is zeldzaam. En de meervleermuis is een soort die aan water is gebonden. De soorten zijn tijdens het onderzoek te herkennen aan de frequentie van hun roep.” 

Belangrijke dieren

Alle vleermuissoorten in Nederland zijn bij wet beschermd. Vleermuizen zijn erg belangrijke en ook onderschatte dieren, onderschrijft Mees Krabben. “In ecologisch opzicht zijn vleermuizen van grote waarde. Het zijn ontzettend goede insectenvangers: zo eet de gewone dwergvleermuis 1000 muggen per nacht. Daarnaast zijn ze zelf een goede voedselbron voor uilen. Zo hebben ze een grote rol in de keten insect-roofdier-roofdier. Van de gewone dwergvleermuis zijn er veel. Mensen vragen zich weleens af: ‘waarom moeten ze dan zo streng beschermd worden?’ Maar er horen er veel van te zijn. Hoewel het verschilt per soort, kun je in z’n algemeenheid wel zeggen dat het slecht gaat met veel soorten.”

Situatie wordt beter

Volgens Krabben zijn vleermuizen lang over het hoofd gezien. “Er is nog niet veel data als het gaat om populaties en trends. Van de ruige dwergvleermuis is alleen van 2015 tot 2022 data beschikbaar. Lange tijd is er niet goed gekeken naar wat er in gebouwen zit. Ook is veel aan na-isoleren gedaan, waarbij kraamgroepen mogelijk vast komen te zitten in het isolatiemateriaal. Momenteel zijn we als land gelukkig wel goed bezig; er wordt veel en gedegen onderzoek gedaan. Dat is nodig voor het na-isoleren en slopen. Het is ook om te compenseren voor de tijd waarin het niet goed ging.”

Wettelijke plicht

Bij ingrijpende veranderingen in een wijk, zoals in het Rivium gepland staat, is vleermuizenonderzoek een wettelijke verplichting. Het onderzoek gebeurt nu integraal en gebiedsbreed, waarbij kosten en tijd worden bespaard voor particulieren en eigenaren van (bedrijfs-)panden. ‘Regulier’ onderzoek (individuele panden) wordt overigens ook nog vaak gedaan. De verzamelde data gaat uiteindelijk naar Waardenburg Ecology, dat een uitgebreid adviesrapport naar de gemeente stuurt.

Er zijn rond Rivium veel plekken om naar uit te wijken

Verwachting

Mees Krabben verwacht dat de transformatie van de wijk niet slecht zal uitpakken voor de vleermuispopulaties. “Het is een stedelijk gebied, met meerdere omliggende wijken. Daar zijn voldoende uitwijkmogelijkheden. We zien nu al dat in andere wijken eigenlijk meer vleermuizen zijn dan in het Rivium zelf. En er geldt een compensatieplicht.”

Thuis aan de slag

Voor mensen die thuis vleermuizen een handje willen helpen, heeft Mees Krabben meerdere tips. “Wees je ervan bewust dat je niet zómaar je huis kan isoleren, ondanks dat sommige bedrijven dat nog steeds aanbieden. Eerst is ecologisch onderzoek nodig. Vleermuiskasten zijn ook een goed idee. Het liefst verschillende kleuren op verschillende gevels. Dit heeft invloed op de temperatuur, waarna de vleermuizen zelf kunnen uitproberen. Ze graven niet en ze maken niets kapot. En ze kunnen ook nog die muggen uit je tuin eten..”